سهام عدالت چیست؟
سهام عدالت فروش تسهیلات بخشی از سهام شرکت‌های دولتی معین، به اقشار پایین درآمدی جامعه است که می‌توان آن را نوعی یارانه جهت بهبود رفاه و حمایت از اقشار کم‌درآمد جامعه و فقرا دانست.
کد خبر: ۲۵۰۹۵۱
تاریخ انتشار: ۱۶ خرداد ۱۳۹۹ - ۱۸:۴۵
 
صدای ایران- فروش بر اساس تعریفی که در پایگاه اطلاع‌رسانی سهام عدالت، مشاهده می‌کنیم، منظور، فروش تسهیلات بخشی از سهام شرکت‌های دولتی معین، به اقشار پایین درآمدی جامعه است. به زبان دیگر، می‌توان آن را نوعی یارانه، تلقی کرد. این طرح در دولت نهم اجرایی شد و در میان طرح‌های اقتصادی دولتی در جهت بهبود رفاه و حمایت از اقشار کم‌درآمد جامعه و فقرا، بیشتر موردتوجه بوده و به دفعات مورد حمایت قرارگرفته است. 

اهداف دولت از اجرای این طرح چه بود؟

مستقل کردن خانوارهای نیازمند به خود و کاهش حمایت‌های مالی مستقیم دولتی به آن‌ها؛سرعت بخشیدن به روند خصوصی‌سازی از طریق واگذاری سهام شرکت‌های دولتی؛به کارگیری روش‌هایی سالم و شفاف برای واگذاری سهام شرکت‌ها؛کوچک کردن دولت و افزایش تصدی‌گری مردمی؛گسترش سهم بخش تعاون در کشور؛توزیع متعادل ثروت و درآمد در کشور.
 

فرایند شکل‌گیری سهام عدالت
 

تا پیش از اجرای این طرح، خصوصی‌سازی به کندی پیش می‌رفت و حدود سه هزار میلیارد تومان از سهام شرکت‌های دولتی تا آن زمان واگذارشده بود ولی ارزش سهام عدالت در همان مرحله اول دو هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان بود. در سال ۱۳۸۵ پس از شکل‌گیری تفسیر جدیدی از اصل ۴۴ قانون اساسی، دولت توانست تا ۸۰ درصد سهام کارخانه‌ها، بنگاه‌های بزرگ دولتی را به بخش خصوصی و تعاونی واگذار نماید. این سهام شامل شرکت‌های بزرگ نظیر خودروسازی‌ها، فولاد، معادن، بیمه، بانک، هواپیمایی، کشتیرانی، نیروگاه‌ها، مخابرات و نفت گاز بود. برای شروع فرآیند، نخست باید افراد مشمول را مشخص می‌کردند. بنابراین شروع به دهک بندی کرده و ۶ دهک جمعیتی کشور از پایین‌ترین درآمد به بالا (در حدود ۴۲ میلیون نفر) مشخص شدند. پس از این مرحله، اقدام به انتقال یک شرکت دولتی به زیرمجموعه سازمان خصوصی‌سازی تحت عنوان شرکت کارگزاری سهام عدالت کردند. بدین ترتیب شرکت های تعاونی عدالت شهرستانی در کلیه شهرستان‌های کشور به تعداد ۳۳۷ شرکت و شرکت سرمایه‌گذاری استانی در هر استان متشکل از شرکت های تعاونی در کلیه استان‌های کشور درمجموع به تعداد ۳۰ شرکت سرمایه‌گذاری، تأسیس شد. آیین‌نامه اجرایی افزایش ثروت خانوارهای ایرانی از طریق گسترش سهم بخش تعاون براساس توزیع سهام عدالت در تاریخ ۹ بهمن ۸۴ و پس از اصلاح متن اولیه که خود در ۲۳ آبان ۸۴ مصوب هیئت‌وزیران شده بود، به تصویب این هیئت رسید. در مرحله اول واگذاری این سهام به برخی از افراد تحت پوشش کمیته امداد، سازمان بهزیستی و رزمندگان بیکار فاقد شغل تقسیم شد و برگه‌هایی به عنوان برگه سهام عدالت نیز به مشمولان این طرح داده شد. ارزش این برگه‌ها در ابتدا ۵۰۰ هزار تومان سهام بود که بعد به یک‌میلیون تومان افزایش یافت. قرار بود که برای گروه‌های کم‌درآمد، نیمی از قیمت هر سهم تخفیف داده شود و نیمی دیگر نیز به مدت ده سال از محل سود شرکت بازپرداخت گردد.
 


مشمولان سهام عدالت چه کسانی هستند؟


مددجویان کمیته امداد امام خمینی و سازمان بهزیستی: گروه تخفیف‌دار محسوب می‌شوند و همه اعضای این گروه سود سهام برای عملکرد سال ۹۵ و ۹۶ خود را دریافت کرده‌اند.روستاییان و عشایر: سود عملکرد سال ۹۵ و ۹۶ سهام خود را دریافت کرده‌اند.کارگران فصلی ساختمانی: آن‌ها هم‌سود مربوط به عملکرد سال ۹۵ و ۹۶ را گرفته‌اند.گروه سایر اقشار: گروه‌های کم‌جمعیت مانند خبرنگاران، زنان سرپرست خانوار، طلاب، خادمان مساجد هستند که آن‌ها هم‌سود عملکرد سال ۹۵ و ۹۶ را به طور کامل دریافت کرده‌اند.گروه کارمندان و بازنشستگان دولتی، دستگاه‌های عمومی و بازنشستگان کشوری و لشکری هستند.

نحوه استعلام سهام عدالت
 
با واردکردن کد ملی و پر کردن اطلاعات شخصی، در صورت تعلق، برگه سهام نمایش داده می‌شود: در این برگه سهام، ۷ ردیف مشاهده می‌گردد که شامل ارزش سهام تخصیصی اولیه با توجه به بعد خانوار، مجموع مبالغ دریافت شده توسط دولت از محل سود سهام، سود پرداخت‌شده نقدی، ارزش اقساط تسویه شده، بهره‌مندی از تخفیف دو دهک اول، باقی‌مانده ارزش اولیه سهام تخصیصی، دارایی مشمول (ارزش اسمی سهام متعلق به مشمول) است. حال به توضیح هر یک از موارد فوق می‌پردازیم:
 

ارزش سهام تخصیصی اولیه با توجه به بعد خانوار: ارزش سهام اختصاص‌یافته باملاحظه تعداد اعضای خانوادهمجموع مبالغ دریافت شده توسط دولت از محل سود سهام: کل مبلغ سودی که سهام اختصاص‌یافته به شما تا تاریخ صدور این صورت‌وضعیت (صورت‌حساب) ایجاد کرده است.سود پرداخت‌شده نقدی: مبلغ سودی که سهام اختصاص‌یافته به شما ایجاد کرده و در سنوات قبلی، به صورت نقدی به شما پرداخت‌شده است.ارزش اقساط تسویه شده: مبلغ خالص سودی که به عنوان اقساط شما محاسبه‌شده و بابت اقساط سهام پرداخت‌شده است. به عبارتی اگر از مجموع مبالغ دریافت شده توسط دولت از محل سود سهام، سود پرداخت‌شده نقدی را کسر کنیم به ارزش اقساط تسویه می‌رسیم.بهره‌مندی از تخفیف دو دهک اول: مبلغی که شما از تخفیف دو دهک اول برخوردار شده‌اید و به همان میزان از پرداخت اقساط معاف هستید.باقی‌مانده ارزش اولیه سهام تخصیصی: مبلغی از ارزش اولیه سهام شما که قسط آن از محل سود دریافتی پرداخت‌نشده و می‌تواند توسط شما پرداخت شود تا به دارایی شما افزوده شود.دارایی مشمول (ارزش اسمی سهام متعلق به مشمول): مبلغی از سهام شما که اقساط آن پرداخت‌شده و اکنون متعلق به شماست.


شماره مرکز پشتیبانی مرکز سهام عدالت ۸۳۳۳۸ می‌باشد که به صورت ۲۴ ساعته پاسخگوی سوالات مردم است. آمار و داده‌های موجود حاکی از رشد ۱۶ درصدی پرداخت سود از سال ۹۵ به ۹۶ است. به طوری که این سود به ۱۷۵ هزار تومان برای هر مشمول، ارتقا یافته است.

سود سهام عدالت چگونه پرداخت می‌شود؟

این سهام متشکل از یک سبد سرمایه‌گذاری است و سهامداران در سود و زیان شرکت‌ها سهیم هستند. سود سهام برای هر یک از افراد خانوار به حساب خود آن فرد واریز می‌شود و مانند یارانه‌ها، تمام سود به حساب سرپرست خانوار منتقل نمی‌شود. هر فرد از خانواده در هنگام ثبت‌نام این طرح به طور جداگانه، شماره شبای حساب خود را در سیستم به ثبت رسانده است و درنتیجه برای دریافت سود هم نیازی به دریافت سهم خود از سرپرست خانوار ندارد. افراد می‌توانند وضعیت سهام خود را ازسایت سهام عدالت پیگیری و مشاهده کنند. دوره مجازاین سهام به پایان رسیده است. اکنون به دلیل نبود مجوز و ظرفیت‌های قانونی، ثبت و توزیع سهام به افراد جدید صورت نمی‌گیرد. اگر وضعیت جدیدی برای ثبت‌نام افراد تازه در سامانه شکل بگیرد، اطلاع‌رسانی‌های لازم از طریق مراجع و پایگاه‌های عمومی دولتی انجام خواهد گرفت. مرحله اول واریز سود این سهام در سال ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ پیگیری انجام شد و واریز سود مرحله سوم هم در مردادماه ۱۳۹۸ صورت گرفت. بر اساس مصوبه دولت، مشمولان نهادهای حمایتی دو برابر افراد دیگر، سهام دریافت کرده‌اند و به همین میزان واریز سود سهام کمیته امداد و بهزیستی بیشتر از گروه‌های دیگر است.

عرضه سهام عدالت در بورس
 

چالش هایی پیرامون عرضه این سهام در بورس وجود دارد. نخست آنکه این موضوع نیاز به تصویب توسط مجلس شورای اسلامی دارد. همچنین در شرایطی که مالکیت آن در اختیار شرکت های تعاونی سهام عدالت استانی است، امکان عرضه آن در بورس وجود ندارد و باید از ساختار قبلی خود جدا شود. باید به این نکته توجه داشت که حضور همه سهامداران در بورس، سیستم پاسخ‌گویی بورس را مختل خواهد کرد و نیاز به بسترسازی مناسب است. این عرضه می‌تواند به طرق مختلفی ازجمله مستقیم و صندوق‌های قابل معامله بورسی موسوم به ETF باشد. قطعا هر روش معایبی دارد و بهتر است روش عرضه را نمایندگان مجلس با همکاری دولت مشخص کنند. با توجه به عدم اقبال درروش عرضه بلوکی دولت باید روش‌های واگذاری را متفاوت کند، به گونه‌ای که برای واگذاری سهام دولت و این شرکت‌های بورسی و فرابورسی تسهیلاتی در نظر گرفته شود.

ارزش سهام عدالت چقدر رشد کرده است؟
 

باگذشت حدود ۱۲ سال از اجرای این طرح، ارزش سهام شرکت‌هایی موجود در سبد این سهام دستخوش تغییرات زیادی شده است. با نگاه اجمالی به پورتفوی آن، می‌بینیم که از ۴۹ شرکت حاضر در این سبد ۳۵ عدد بورسی هستند که ارزش مقطع واگذاری آن‌ها ۲۲۷ هزار و ۸۲۵ میلیارد ریال و ارزش روز آن‌ها به ۱۵۸۸ هزار و ۹۴۴ میلیارد ریال افزایش‌یافته است. به علاوه اینکه در این پرتفوی، ۱۴ شرکت غیربورسی هستند که ارزش مقطع واگذاری آن‌ها ۳۸ هزار و ۵۳۸ میلیارد ریال و ارزش روز آن‌ها همین مبلغ برآورد شده است. سازمان خصوصی‌سازی به عنوان متولی اجرای این طرح، در آخرین اطلاعاتی که منتشر کرده به ارزش ۵ میلیون تومانی هر برگه سهام عدالت اشاره کرده است. ارزش سهام شرکت‌های موجود در سبد سهام حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان تخمین زده شده که با تقسیم این عدد بر تعداد سهامداران حدود ۵ میلیون تومان برای هر سهامدار به دست می‌آید. این رشد ۶ برابری از زمان اجرای طرح، بواسطه نوسانات نرخ ارز و رشد ارزش سهام شرکت‌های موجود در سبد سهام‌ ایجاد شده است. البته لازم است این نکته را بدانیم که سهام‌عدالت قابلیت خریدوفروش در بازار سرمایه را ندارد. ولی به منظور برآورد این طرح و هزینه‌های آن لازم است معیاری تعریف شود و باارزش تقریبی سهام این مهم محقق شده است.
 


نحوه فروش سهام عدالت
 

با توجه به مصوبه مورخ ۹۹/۰۲/۳۰ شورای عالی بورس، کلیه دارندگان سهام عدالت که قصد فروش قسمتی از سهام خود را دارند، می‌توانند از روز سه شنبه مورخ ۹۹/۰۳/۶ به شعب بانک هایی که قبلاً در آن دارای حساب بانکی بوده و شماره شبای آن حساب را به سازمان خصوصی سازی معرفی کرده ‌اند، مراجعه و با تکمیل فرم های مربوط نسبت به تکمیل سفارش فروش ۳۰ درصد از سهام عدالت خود و تعهد نامه مربوطه، اقدام کنند. براساس این مهلت اعلام شده در تاریخ ۹۹/۰۳/۰۸ به پایان می ‌رسد و از تاریخ ۹۹/۰۳/۱۰ بانک ها از طریق کارگزاری های خود یا کارگزاری های طرف قرار داد، “به تدریج” نسبت به فروش سهام متقاضیان در بورس اقدام و وجوه حاصله را در قالب توافق شده به حساب آنها واریز خواهند کرد. بعد از چند روز که فروش از سوی کارگزاری انجام شد مبلغ مربوطه از طریق حساب دریافت شده از سوی بانک در اختیار متقاضی قرار خواهد گرفت.
 

بر اساس دستور رئیس جمهور شبکه بانکی کشور به سازوکار فروش سهام عدالت اضافه شده است تا فرایند فروش با سرعت بالایی انجام شود. این فروش سهام با توجه به کشش بازار و منافع سهام داران انجام خواهد شد. بانک ها به تدریج و در قالب توافق با دارندگان سهام عدالت جهت فروش اقدام خواهند کرد.
 

جزئیات فروش سهام عدالت توسط بانک ها

در ارتباط با قرارداد فروش، ذکر نکات زیر لازم است:
 

مالک سهام عدالت حق هرگونه اعتراض در خصوص سهام انتخابی برای فروش، زمان و قیمت فروش سهام را از خود سلب می‌کند.کارگزاری در مرحله اول تنها می تواند ۳۰% از مجموع تعداد سهام شرکت ها یا ارزش ریالی سهام را بفروشد.کارگزار مجاز است سهام را به هر قیمتی که در لحظه فروش سهام در بازار امکان فروش ان را دارد به فروش رساند.انتخاب زمان فروش و سهامی که باید به فروش برسد، بر عهده کارگزار با هماهنگی ناظر بازار است.مدت اعتبار سفارش تا اجرای مفاد سفارش بوده و مالک سهام عدالت حق تغییر و لغو آن را ندارد.وجوه ناشی از فروش سهام، پس از فروش، از طریق کارگزاری به بانک پرداخت و به حساب بانکی فرد واریز می شود.کلیه هزینه های اجرایی سفارش اعم از کارمزد ها، مالیات فروش و حق العمل کاری بانک بر عهده فرد مشمول سهام عدالت بوده و بایستی اجازه دهد از محل مبالغ ناشی از فروش سهام کم شود.
 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین
پربیننده ترین ها